พนักงานประจำหรือพนักงานสัญญาจ้าง ควรเลือกแบบไหนให้เหมาะกับตัวเอง

สำหรับการตัดสินใจว่าเลือกรูปแบบไหนดีในการเริ่มต้นทำงาน ไม่เพียงแค่จะเริ่มต้นอาชีพอะไรเท่านั้นแต่ยังหมายถึงรูปแบบขององค์กรด้วย เชื่อว่าในยุคนี้หลาย ๆ คนน่าจะลังเลอยู่ว่าควรเลือกงานประจำที่ให้ความมั่นคงมีรายได้สม่ำเสมอพร้อมสวัสดิการครบถ้วน หรือเลือก งานสัญญาจ้างที่เปิดโอกาสให้ได้เรียนรู้ประสบการณ์ใหม่พัฒนาทักษะเฉพาะด้านและมีความยืดหยุ่นในการเปลี่ยนสายงานมากกว่าดี 

ดังนั้นคำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่าเลือกงานแบบไหนดีแต่ควรมองย้อนกลับมาว่างานแบบไหนเหมาะกับตัวเองมากที่สุด ทั้งในแง่ของเป้าหมายชีวิต แผนการเงิน ความก้าวหน้าในสายอาชีพ รวมถึงรูปแบบการใช้ชีวิต เพราะเมื่อเลือกรูปแบบการทำงานที่สอดคล้องกับความต้องการของตัวเองก็จะช่วยให้ทำงานได้อย่างมีความสุข เติบโตได้อย่างมั่นคง และวางแผนอาชีพในอนาคตได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ซึ่งบทความนี้จะบอกถึงข้อดี ข้อจำกัด รวมไปถึงความแตกต่างของรูปแบบการทำงานให้เห็นชัดมากขึ้น โดยจะมีอะไรบ้างนั้นอ่านเพิ่มเติมในหัวข้อถัดไปได้เลย

งานประจำ ให้ความมั่นคง แต่ยังตอบโจทย์คนรุ่นใหม่อยู่ไหม

เชื่อว่าหลายคนน่าจะรู้สึกว่างานประจำอาจยังไม่ตอบโจทย์กับไลฟ์สไตล์ของคนในยุคนี้ แต่ปฎิเสธไม่ได้เลยว่างานประจำยังคงตอบโจทย์สำหรับคนต้องการรายได้ที่มั่นคง มองหาการวางแผนทางการเงินระยะยาวไปจนถึงใครที่อยากเติบโตในองค์กร โดยงานประเภทนี้ยังลดความเสี่ยงด้านการเงินได้มากกว่างานรูปแบบอื่น นอกจากนี้การทำงานกับทีมเดิมต่อเนื่องยังช่วยให้เข้าใจระบบ พัฒนาทักษะเชิงลึก และสร้างผลงานระยะยาวได้ง่ายขึ้น แต่ต้องยอมรับเลยว่าความมั่นคงเพียงอย่างเดียวอาจไม่พอสำหรับคนรุ่นใหม่ที่ให้ความสำคัญกับความยืดหยุ่น ความเร็วในการเติบโต และสมดุลชีวิต หากองค์กรมีโครงสร้างตายตัวการทำงานซ้ำเดิมหรือวัดผลจากเวลาเข้าออกมากกว่าผลงานก็อาจทำให้รู้สึกว่ารูปแบบนี้ไม่ทันกับความต้องการ สิ่งที่ควรพิจารณาจึงไม่ใช่แค่ตำแหน่งถาวรแต่ต้องดูวัฒนธรรมองค์กร โอกาสเรียนรู้ รูปแบบการทำงาน และเส้นทางเลื่อนตำแหน่งร่วมด้วย 

งานสัญญาจ้าง รายได้แรงกว่าแต่แลกกับอะไรบ้างที่ต้องรู้

แน่นอนว่างานสัญญาจ้างมักเสนอค่าตอบแทนสูงกว่าตำแหน่งประจำ เพราะนายจ้างจ่ายตามระยะเวลา โครงการ หรือทักษะเฉพาะที่ต้องการแบบเร่งด่วน แต่รายได้ที่ดูน่าสนใจอาจมาพร้อมเงื่อนไขที่ต้องตรวจสอบให้ละเอียดก่อนตัดสินใจ เพราะฉะนั้นสิ่งที่ต้องรู้ประกอบการตัดสินใจเลยก็คือ

ความมั่นคงของงาน เป็นเรื่องแรกที่ต้องแลก เพราะเมื่อสัญญาสิ้นสุดบริษัทอาจไม่ต่อสัญญาแม้ผลงานจะดีก็ตาม ผู้ทำงานจึงต้องเตรียมเงินสำรองและวางแผนหางานล่วงหน้าอยู่เสมอ

สวัสดิการ อาจน้อยกว่าพนักงานประจำ เช่น โบนัส กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ประกันสุขภาพ วันลาพิเศษหรือสิทธิปรับเงินเดือนประจำปี บางแห่งมีให้เฉพาะบางส่วนจึงควรเปรียบเทียบค่าตอบแทนรวมไม่ใช่มองเฉพาะเงินเดือนเพียงอย่างเดียว

ความก้าวหน้าในองค์กร อาจมีข้อจำกัดเพราะบางบริษัทไม่ได้วางเส้นทางเลื่อนตำแหน่งให้พนักงานสัญญาจ้างอย่างชัดเจน แม้จะได้ทำงานสำคัญ แต่โอกาสขึ้นเป็นหัวหน้าหรือย้ายเข้าสายบริหารอาจน้อยกว่า

ภาระด้านการวางแผนชีวิตก็สูงขึ้น เพราะรายได้ในอนาคตไม่แน่นอนการขอสินเชื่อ วางแผนซื้อบ้านหรือรับภาระผ่อนระยะยาวอาจต้องใช้ความรอบคอบมากขึ้น ดังนั้นงานรูปแบบนี้เหมาะกับคนที่มีทักษะเป็นที่ต้องการ รับความเสี่ยงได้และพร้อมบริหารเงินกับเส้นทางอาชีพด้วยตัวเอง

งานแบบไหนเหมาะกับตัวเอง ถ้ายังไม่รู้ทางของตัวเอง

สำหรับใครที่ยังไม่แน่ใจว่างานแบบไหนที่เหมาะกับตัวเอง ก่อนอื่นเลยอยากให้ทุกคนคิดก่อนว่าไม่มีความแน่นอน ไม่ว่าจะเลือกงานอะไรในเส้นทางแรกก็อาจเปลี่ยนไปในอนาคตก็ได้ สำหรับคนที่ยังค้นหาความชอบอาจเริ่มจากงานที่เปิดโอกาสให้สัมผัสหลายหน้าที่ได้เรียนรู้ระบบจริงและมองเห็นว่าตัวเองถนัดงานลักษณะใด สิ่งสำคัญคือเลือกงานที่ให้ทักษะกลับมาไม่ใช่เลือกเพราะชื่อบริษัทหรือเงินเดือนเพียงอย่างเดียว 

งานประจำหรืองานสัญญาจ้างแบบไหนได้สิทธิ์เลิกจ้างเป็นธรรมมากกว่ากัน 

หากบุคคลนั้นมีสถานะเป็นลูกจ้างตามกฎหมาย ทั้งพนักงานประจำและพนักงานสัญญาจ้างย่อมได้รับความคุ้มครอง แต่ผลทางกฎหมายจะต่างกันตามรูปแบบสัญญาเหตุที่นายจ้างให้ออกจากงานและลักษณะงานจริง สิ่งที่ต้องรู้ตามหลักกฏหมายการเลิกจ้างพื้นฐานมีดังต่อไปนี้ 

การบอกกล่าวล่วงหน้า — หมวด 1 บททั่วไป มาตรา 17​
สัญญาที่ไม่กำหนดระยะเวลาต้องมีการบอกเลิกตามรอบการจ่ายค่าจ้าง โดยไม่จำเป็นต้องบอกล่วงหน้าเกินสามเดือน หรืออาจจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวแล้วให้ลูกจ้างออกทันที ส่วนสัญญาที่กำหนดวันสิ้นสุดไว้อย่างแท้จริงจะสิ้นสุดเมื่อครบกำหนด โดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้า

ค่าชดเชย — หมวด 11 ค่าชดเชย มาตรา 118​
ลูกจ้างที่ถูกเลิกจ้างมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามอายุงาน เว้นแต่เข้าเงื่อนไขยกเว้นตามกฎหมาย งานสัญญาจ้างไม่ได้หมายความว่าจะหมดสิทธิทันที เพราะข้อยกเว้นสำหรับสัญญามีกำหนดเวลาครอบคลุมเฉพาะงานโครงการเฉพาะ งานชั่วคราวหรืองานตามฤดูกาลที่เข้าเงื่อนไขตามมาตรา 118 วรรคท้ายเท่านั้น

กรณีไม่ได้ค่าชดเชย — หมวด 11 มาตรา 119​
หากลูกจ้างกระทำผิดร้ายแรง เช่น ทุจริต จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย หรือฝ่าฝืนข้อบังคับในกรณีที่กฎหมายกำหนด นายจ้างอาจเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยได้ สิทธินี้ใช้หลักเดียวกันทั้งพนักงานประจำและสัญญาจ้าง

การเลิกจ้างไม่เป็นธรรม — มาตรา 49 แห่ง พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแรงงานฯ​
หากศาลเห็นว่าเหตุเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ศาลอาจสั่งให้รับลูกจ้างกลับเข้าทำงาน หรือกำหนดค่าเสียหายให้ โดยพิจารณาอายุ อายุงาน ความเดือดร้อน เหตุแห่งการเลิกจ้าง และค่าชดเชยที่ได้รับแล้ว

ดังนั้นงานประจำมักเห็นความคุ้มครองได้ชัดกว่าเพราะไม่มีวันสิ้นสุดสัญญากำหนดไว้ แต่พนักงานสัญญาจ้างก็มีสิทธิตามกฎหมายหากสัญญาหรือลักษณะงานไม่ได้เข้าเงื่อนไขข้อยกเว้นอย่างแท้จริง 

สรุป งานประจำหรือพนักงานสัญญาจ้าง เลือกแบบไหนให้เหมาะกับตัวเองที่สุดในยุคนี้

การเลือกระหว่างงานประจำกับพนักงานสัญญาจ้างในยุคนี้ควรเริ่มจากเป้าหมายชีวิต มากกว่าตัดสินจากเงินเดือนที่เห็นในประกาศเพียงอย่างเดียว งานประจำเหมาะกับคนที่ต้องการรายได้ต่อเนื่อง มีภาระทางการเงิน วางแผนขอสินเชื่อหรืออยากสร้างเส้นทางเติบโตภายในองค์กร จุดสำคัญคือต้องเลือกบริษัทที่ให้โอกาสเรียนรู้จริงเพราะตำแหน่งที่มั่นคงแต่ไม่มีงานท้าทายอาจทำให้ทักษะหยุดพัฒนาได้เช่นกัน

พนักงานสัญญาจ้างเหมาะกับคนที่ต้องการสะสมผลงานเฉพาะทางอยากทดลองทำงานในอุตสาหกรรมใหม่หรือต้องการค่าตอบแทนที่สูงขึ้นในช่วงเวลาหนึ่ง แต่ก็ควรมีเงินสำรองสำหรับช่วงรอยต่อไว้ด้วย อีกทั้งอย่าลืมตรวจเงื่อนไขการต่อสัญญารวมถึงเปรียบเทียบสวัสดิการและค่าตอบแทนรวมก่อนตอบรับ ไม่ควรมองเฉพาะตัวเลขเงินเดือนเพราะรายได้ที่สูงกว่าอาจต้องนำไปชดเชยค่าประกันสุขภาพ โบนัส วันลาหรือความเสี่ยงหลังสัญญาสิ้นสุด

โดยสรุปแล้วคำตอบที่เหมาะที่สุดถึงคำถามที่ว่า “เลือกงานประจำหรืองานสัญญาจ้างดี”จึงขึ้นอยู่กับช่วงชีวิต หากเพิ่งเริ่มทำงานและต้องการสร้างพื้นฐาน งานประจำที่มีระบบสอนงานอาจตอบโจทย์กว่า แต่หากมีประสบการณ์มีเงินสำรองและรู้ว่าต้องการพัฒนาทักษะด้านใด งานสัญญาจ้างก็สามารถเป็นทางลัดสู่โอกาสใหม่ได้เหมือนกัน

​